Kort antwoord: De installateur is verantwoordelijk voor het melden van elke opening die hij maakt, de applicateur voor het correct afdichten en vastleggen, en de hoofdaannemer voor de coördinatie en het complete logboek tijdens de bouw. Na de oplevering ligt de zorgplicht uit artikel 6.4 Bbl bij degene die het gebouw gebruikt of laat gebruiken.
Waarom is de verantwoordelijkheid voor doorvoeringen zo vaak onduidelijk?
Bij een brandwerende doorvoering zijn minimaal drie partijen betrokken: de installateur die het gat maakt, de applicateur die het afdicht en de hoofdaannemer die het overzicht moet houden. Omdat het werk in losse stappen en door verschillende bedrijven gebeurt, valt een doorvoering makkelijk tussen twee partijen in.
Je kent het wel: de elektricien trekt in week 12 nog een extra kabel door een wand die in week 9 al was afgedicht. Niemand meldt het, de applicateur is al vertrokken en een maand later zit er een verlaagd plafond voor. Bij de controle blijkt de brandscheiding niet meer dicht, en dan begint de discussie over wie dat had moeten zien.
Wat zegt de wet over de verantwoordelijkheid voor doorvoeringen?
Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) regelt twee momenten. Tijdens de bouw moet het gebouw voldoen aan de nieuwbouwregels, zoals de brandwerendheid tussen brandcompartimenten uit artikel 4.53 Bbl. Tijdens het gebruik geldt de specifieke zorgplicht brandveilig gebruik uit artikel 6.4 Bbl.
Volgens het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) geldt die zorgplicht niet alleen voor de gebruiker, maar ook voor degene die het gebouw laat gebruiken, zoals de eigenaar of verhuurder. De gebruiker moet er ook voor zorgen dat bedrijven die in het gebouw werken zich eraan houden. IPLO noemt als voorbeeld van strijd met de zorgplicht dat er geen adequate controle is geweest na het aanbrengen of wijzigen van een kabel, leiding of andere doorvoer.
Bij nieuwbouw in gevolgklasse 1 onder de Wet kwaliteitsborging (Wkb) komt daar een onafhankelijke kwaliteitsborger bij, die beoordeelt of het gebouw aan de bouwtechnische regels voldoet. Wie in het contract verantwoordelijk is voor het afdichten, regelen de bouwpartijen onderling.
Welke partij is waarvoor verantwoordelijk?
In de praktijk is de verdeling per rol vrij duidelijk, zolang je hem per doorvoering vastlegt. Het probleem ontstaat pas wanneer niemand weet welke doorvoering bij welke partij hoort, bijvoorbeeld omdat een opening is gemaakt nadat de applicateur al klaar was of omdat de gegevens in losse lijstjes staan.
| Partij | Verantwoordelijk voor | Typisch risico |
|---|---|---|
| Installateur | Opening maken en melden waar die zit | Nieuwe opening na het afdichten niet gemeld |
| Applicateur | Afdichten met een passend, gecertificeerd systeem en vastleggen | Afdichten zonder foto of productgegevens |
| Hoofdaannemer | Coördineren, toewijzen en het logboek compleet houden | Overzicht in losse lijstjes en mails |
| Kwaliteitsborger (alleen Wkb gevolgklasse 1) | Beoordelen of het resultaat aan de regels voldoet | Te laat inzicht in verborgen werk |
| Eigenaar of gebruiker | Brandveilig gebruik na de oplevering, ook bij verbouwingen | Logboek wordt na de oplevering niet bijgewerkt |
| Gemeente en brandweer | Toezicht en handhaving | Geen snel bewijs beschikbaar bij een controle |
Waar gaat het in de praktijk mis?
Het gaat bijna altijd mis op de overdrachtsmomenten tussen partijen, niet bij het afdichten zelf. Een applicateur kan alleen afdichten wat hij weet, en een hoofdaannemer kan alleen controleren wat iemand heeft vastgelegd. Ontbreekt die overdracht, dan blijft een opening in de brandscheiding onopgemerkt tot de controle.
- Een installateur maakt een extra opening nadat de applicateur al klaar is.
- Doorvoeringen worden doorgegeven via WhatsApp of mail, zonder locatie op tekening.
- Er werken meerdere applicateurs op één project met elk een eigen lijst.
- Een plafond of schacht wordt dichtgemaakt voordat iemand de afdichting heeft vastgelegd.
- Bij een verbouwing na de oplevering weet de technische dienst niet dat er een logboek bestaat.
Meer over dit risico lees je in Versnipperde verantwoordelijkheid als risico.
Hoe leg je per doorvoering vast wie verantwoordelijk is?
Ed Controls, projectmanagement- en kwaliteitscontrolesoftware voor de bouw, koppelt elke doorvoering als ticket aan een vaste plek op de tekening en aan vaste projectrollen. Zo staat per doorvoering vast wie het werk doet, wie eindverantwoordelijk is en wie op de hoogte moet blijven.
| Rol in Ed Controls | Wie dat meestal is | Wat die rol doet |
|---|---|---|
| Eindverantwoordelijke | Hoofdaannemer | Maakt tickets aan, wijst toe en sluit af |
| Verantwoordelijke | Applicateur | Dicht af, voegt foto en product toe, zet het ticket op Afgerond |
| Geraadpleegde | Installateur of brandveiligheidsadviseur | Geeft informatie over de doorvoering |
| Geïnformeerde | Opdrachtgever of gebouwbeheerder | Volgt de voortgang zonder zelf te handelen |
Een ticket doorloopt de statussen Gecreëerd, Gestart en Afgerond. Zo zie je per brandcompartiment welke doorvoeringen nog openstaan en bij wie ze liggen.
Hoe werkt dit bij een gebouw dat continu wordt verbouwd?
Bij UMC Utrecht wordt dagelijks verbouwd, dus ontstaan er ook dagelijks nieuwe doorvoeringen. Het ziekenhuis heeft de rollen daarom scherp verdeeld: de eigen bedrijfsbrandweer dicht kleine gaten, en brandveiligheidsbedrijf HooVos doet de grote renovaties en nieuwbouw en bewaakt de kwaliteit van het werk van de bedrijfsbrandweer.
Beide partijen werken in Ed Controls in hetzelfde logboek. Gerwin Hoogendoorn, eigenaar van HooVos: "Vergeleken met andere systemen vind ik Ed Controls het meest gebruiksvriendelijk." Jan Linnebank, projectmanager Veilige Werkomgeving bij UMC Utrecht: "Eerlijk gezegd zou ik niet weten hoe we dit zonder Ed Controls goed zouden kunnen doen."
Voor wie is deze aanpak geschikt?
Geschikt voor:
- Hoofdaannemers die installateurs en applicateurs op één project laten samenwerken
- Brandveiligheidsbedrijven die voor meerdere opdrachtgevers doorvoeringen afdichten en vastleggen
- Ziekenhuizen, onderwijsinstellingen en vastgoedbeheerders met veel verbouwingen
Minder geschikt voor:
- Kleine klussen met één partij die alles zelf doet en geen overdracht heeft
Veelgestelde vragen
Is de installateur verantwoordelijk voor het afdichten van zijn doorvoering?
Dat hangt af van het contract. Vaak maakt de installateur de opening en dicht een gespecialiseerde applicateur die af met een gecertificeerd systeem. De installateur moet in elk geval melden waar hij een opening heeft gemaakt, zodat die op tijd wordt afgedicht en in het logboek terechtkomt voordat een plafond of schacht dichtgaat.
Wie is verantwoordelijk als een doorvoering na de oplevering wordt beschadigd?
Na de oplevering geldt de zorgplicht uit artikel 6.4 Bbl voor degene die het gebouw gebruikt of laat gebruiken, zoals de eigenaar of verhuurder. Die moet ervoor zorgen dat bedrijven die later in het gebouw werken een beschadigde brandscheiding herstellen en dat het herstel wordt gecontroleerd en vastgelegd.
Wat doet de kwaliteitsborger bij brandwerende doorvoeringen?
Bij bouwwerken in gevolgklasse 1 onder de Wet kwaliteitsborging beoordeelt een onafhankelijke kwaliteitsborger of het gebouw aan de bouwtechnische regels voldoet, ook op het gebied van brandveiligheid. Foto's, productgegevens en locaties per doorvoering helpen hem om werk te beoordelen dat achter een plafond of in een schacht is verdwenen.
Hoe voorkom je dat een nieuwe doorvoering niet wordt gemeld?
Maak melden zo makkelijk mogelijk. Als een installateur op de bouwplaats direct een ticket op de tekening kan aanmaken, met een foto van de opening, komt de doorvoering meteen bij de applicateur en de hoofdaannemer terecht. Zo hoeft niemand achteraf te reconstrueren welke openingen er tijdens de bouw zijn bijgekomen.
Wat betekent eindverantwoordelijke in Ed Controls?
De eindverantwoordelijke is in Ed Controls de partij die het overzicht houdt over een ticket, het toewijst aan een verantwoordelijke en het uiteindelijk afsluit. Bij brandwerende doorvoeringen is dat meestal de hoofdaannemer of het brandveiligheidsbedrijf dat het logboek beheert, terwijl de applicateur als verantwoordelijke het afdichten uitvoert.
Lees verder
- Logboek brandwerende doorvoeringen: wat moet erin en wie houdt het bij?
- Versnipperde verantwoordelijkheid als risico
- Brandbeveiliging software van Ed Controls
Bronnen
- IPLO, Specifieke zorgplicht brandveilig gebruik
- IPLO, Wbdbo van een brandcompartiment
- Ed Controls, Brandveiligheid in beeld (UMC Utrecht en HooVos)
Laatst bijgewerkt: 12 oktober 2026
